Sosyal Medya Nedir? Sosyal Medyanın Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Sosyal medya, web 2.0’ın kullanıcı hizmetine girmesiyle yani internetin insanlar tarafından kolayca erişilebilir hale gelmesiyle birlikte insanlara tek yönlü bilgi paylaşımından, çift yönlü ve eş zamanlı bilgi paylaşımına kadar birçok imkân sağlayan medya sistemidir.


Sosyal Medya Nedir? Sosyal Medyanın Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Sosyal medya, web 2.0’ın kullanıcı hizmetine girmesiyle yani internetin insanlar tarafından kolayca erişilebilir hale gelmesiyle birlikte insanlara tek yönlü bilgi paylaşımından, çift yönlü ve eş zamanlı bilgi paylaşımına kadar birçok imkân sağlayan medya sistemidir. Aynı zamanda sosyal medya, kullanıcın ürettiği herhangi bir fikir ya da içeriği diğer kullanıcılarla paylaştığı bir sosyal ağdır. Bu sosyal ağ; Instagram, Facebook, Twitter, Pinterest, YouTube, Skype, WhatsApp, TikTok gibi birçok platformu kapsamaktadır.

Yapılan araştırmalara göre, Türkiye ‘de aktif olarak sosyal medyayı kullanan kişi sayısı yaklaşık 55 milyondur. Aynı araştırmalara göre sosyal medya kullanımında etkin rol oynayan akıllı telefonların yetişkin bireylerde kullanılma oranı ise yaklaşık olarak %80 ‘dir. Toplam nüfus sayımızı göz önüne aldığımızda bu rakamların bir hayli ciddi boyutta olduğunu görebiliriz.

Bu araştırmaların yanı sıra henüz yetişkin olmayan küçük yaştaki çocuklar arasında da sosyal medya kullanımı oldukça yaygındır. Çünkü günümüzde teknolojinin artık kolayca erişilebilir olmasından dolayı çocuklar, özellikle de tablet aracılığı ile sosyal medyayla tanışmak durumunda kalabiliyorlar. Örneğin yaramazlık yapan bir çocuk, susması için eline tutuşturulan tabletle YouTube’a girerek video izlemeye başlaması sonucu sosyal medya ile tanışmanın ilk adımını çoktan atmış oluyor bile. Hatta izlediği bu videolar aracılığı ile “beğeni atma, takip etme, abone olma, paylaşma gibi sosyal medyanın esaslarını oluşturan kavramları da hemen hemen öğrenmiş oluyor.

Teknolojinin kolayca erişimin olduğu günümüzde sosyal medya, insanların fikirlerini, olaylara bakış açılarını, düşüncelerini, günlük yaşamlarını, nereye gittiklerini ne yiyip ne içtiklerini, fotoğraflarını, yaşadıkları herhangi bir önemli olayı çevrelerindeki diğer insanlara kolayca ulaştırabilmesini sağlayan bir ağdır diyebiliriz.

Peki her yaştan kesimin bir şekilde sosyal medyayı kullanmasının herhangi bir yararı ya da zararı var mıdır? Bu soruyu iki başlıkta ele alabiliriz. 

Sosyal Medya Kullanmanın Faydaları

Sosyal Medya

Adeta günümüzün vazgeçilmez bir gerçeği haline gelen sosyal medya kullanım alanına göre insanların hayatını da kolaylaştırmaktadır. Sosyal medya kullanmanın faydalarını birkaç madde ile sıralayacak olursak:

  • Sosyal medya sayesinde insanlar gündemdeki olaylardan kolaylıkla ve anında haberdar olabiliyorlar. Önceden hükümetler bazı olayları, toplumda infial yaratmaması açısından kamuoyundan saklamak için gazete ve televizyonu kullanarak toplumu manipüle edebiliyorlardı. Fakat bu durum sosyal medya sayesinde deyim yerindeyse artık tarihe gömüldü. İnsanlar, dünyanın diğer ucunda olan herhangi bir olayı bile artık sosyal medya sayesinde saniyeler içerisinde öğrenebiliyor.

Örneğin, Amerika’da bir polis tarafından boğularak öldürülen George Floyd, eğer sosyal medya olmasaydı belki de polise saldırdığı için öldürüldü denilecek ve bu olayın üstü kolaylıkla kapanacaktı. Fakat olayın gerçek yüzünün, bir kişi tarafından videoya kaydedilip sosyal medyada paylaşılması ile birlikte bütün dünya kamuoyunun tepkisini çeken bu olayda polisin asıl suçlu olduğu ispatlanmış oldu.

  • İnsanlar sosyal medya sayesinde kendileriyle ortak hobileri ve beğenileri olan diğer insanlarla tanışma imkanına da ulaşabilirler. Örneğin, güvercin beslemeye ilgisi olan bir kişi sosyal medyada oluşturulmuş güvercin beslemeyle ilgili gruplara katılarak bu gruplarda diğer kişilerle güvercin besleme konusunda bilgi alışverişinde bulunabilir.
  • Sosyal medya aracılığı ile insanlar yakın çevresiyle kolayca iletişim kurabilmektedir. Önceden insanlar yakınlarıyla kartpostal veya mektup sayesinde iletişim kurabilirlerdi. Sosyal medyanın henüz aktif olmadığı zamanlarda ise bu durum yerini telefonlarda mesajlaşmaya bıraktı. Sosyal medyanın insan hayatında yer almasından sonra ise insanlar yakınlarıyla artık görüntülü sohbetler aracılığıyla kolay bir şekilde iletişim kurabilmektedir.
  • Sosyal medya sayesinde işletmeler daha fazla müşteriye ulaşabilme imkanına sahip olmaktadırlar. İşletme sahiplerinin sosyal medya mecralarında yazacakları bir iki cümlelik tanıtım yazısı sayesinde müşteri potansiyelindeki insanlara saniyeler içerisinde ulaşabilmeleri sosyal medya ile artık mümkün hale gelmiştir. Sosyal medyanın insanlar arasındaki yüksek kullanım oranını göz önünde bulundurduğumuzda sosyal medya, hemen hemen her sektördeki işletme sahipleri için adeta yeni bir kazanç kapısı olmuştur.

Sosyal medya işletmelere sağladığı kazanç kapısının yanında insanlara ayrıca uzaktan çalışma imkânı da sağlamaktadır. Örneğin blog yazarlığı, makale yazarlığı, site editörlüğü gibi evden oturarak   da çalışmayı sağlayan bir takım iş olanaklarının önünü açmıştır.

  • Sosyal medya, eğitim alanında da önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle de pandemi nedeniyle eve kapanmak zorunda kalan öğrenciler sosyal medya sayesinde uzaktan eğitim alabilmektedirler. Ayrıca öğrenciler ve öğretmenler sosyal medya aracılığı ile iletişime geçerek dersler konusunda da bilgi alışverişinde bulunabilmektedirler. Bununla birlikte birinci ağızdan okulların ne zaman açılıp açılmayacağı konusunda doğru bilgilere de ulaşabilmektedirler. Oysaki eskiden özellikle de kış aylarındayken okulların ne zaman tatil olup olmayacağını öğrenmek için televizyonun başında saatlerce beklediğimiz zamanlar olurdu : )
  • Sosyal medya ile birlikte insanlar bilgiye kolayca erişim sağlayabilmektedirler. Önceden herhangi bir konu hakkında fikir sahibi olabilmek adına onlarca ansiklopedi sayfasını karıştırmak gerekiyorken şimdilerde ise internette yapacakları birkaç saniyelik arama sayesinde konu hakkındaki bilgilere, konu hakkında uzman olan kişilerin fikir ve görüşlerine kolaylıkla ulaşabilmektedirler.
  • Sosyal medya insanların ünlü kişilerle konuşmasına, onlarla fikir paylaşmasına da imkân sağlamaktadır. Önce den sadece televizyonlarda gördüğümüz ve ulaşılması imkânsız saydığımız bu ünlü kişilerle sosyal medya sayesinde artık kolayca iletişim kurabilmekteyiz. Fakat buna rağmen ünlü kişiler belki de ünlü olmalarının gereği olarak her yoruma cevap vermiyorlar : )
  • Sosyal medya, kişiye kendisini özgürce ifade edebileceği bir alan sağlar. Özgürlük kavramı her ne kadar devletlere göre değişiklik gösteriyor olsa da İnsanlar herhangi bir konu hakkında fikirlerini, görüşlerini sosyal medya aracılığı ile serbestçe ifade edebilmektedirler. Tabi, özgürlük kavramı ülkeden ülkeye ya da kişiden kişiye değişebileceği için insanlar sosyal medyada yazdıkları birkaç yazıdan dolayı kendilerini bir anda adliye koridorlarında ya da mahkeme salonlarında da bulabiliyorlar : )

Sosyal Medya Kullanmanın Zararları

Sosyal Medya

Sosyal medya, olumlu yönleriyle insan hayatına birçok fayda sağlamaktadır. Sağladığı bu faydaların yanında sosyal medyanın, insanları maalesef olumsuz yönden etkileyen bazı durumları da vardır. Bu olumsuz yönleri birkaç madde ile sıralayacak olursak:

  • Sosyal medya, insan zihninde sahte bir dünya oluşmasına sebep olabilir. Yani bir insan hayalini kurup da elde edemediği bir hayatı, sosyal medyada sahte profil ve sahte fotoğraflar aracılığıyla kurar ve kendisini sanki bu sahte dünyada yaşıyormuş hissine kaptırarak zamanla gerçek ve sahteyi ayıramayacak duruma gelmekle birlikte psikolojik yıpranmalar yaşayabilir. İnsanların kendisini bu hayali dünyaya kaptırmalarının en önemli sebeplerinden biri de çevresinin bir şekilde ilgisini çekmek istemeleri ve bu ilgiyi kaybetmek istememeleridir. Kurdukları bu hayali dünyadan koparlarsa kendilerine olan ilginin azalabileceğini düşündükleri için gün geçtikçe kurdukları sahte profile daha bağımlı hale gelirler.
  • Sosyal medya, insanlarda mahremiyet duygusunu köreltebilir. Yazımızın başlarında da belirttiğimiz gibi insanlar yediklerini, içtiklerini, gezdiği yerleri hatta ev hallerini bile sosyal medyaya yansıtarak zamanla mahremiyet yani insan hayatının gizliliği kavramının yok olmasına sebep olabilir. 
  • Sosyal medya art niyetli kişiler tarafından oldukça kullanışlı bir alandır. İnsanların kimi zaman maddi manevi duyularıyla oynayarak bağış adı altında para toplayıp ortadan kaybolan binlerce dolandırıcının cirit attığı bir mecra olan sosyal medyada, dikkatli olunmadığı takdirde insanların fotoğrafları, yazışmaları, kişisel bilgileri hatta banka bilgileri bile art niyetli kişilerin eline geçebilir.
  • Sosyal medya insanlara kötü alışkanlıklar kazandırabilir. Sosyal medyada dolaşan sigara, alkol, uyuşturucu gibi bağımlılığa özendirebilecek türde maddelerin yer aldığı kötü içeriklerin yayınlanması özellikle de kişiliği henüz oturmamış genç bireyler de olumsuz etkilere sebep olabilir.

Örneğin sosyal medyada fenomen olan bir ismin, elinde alkol veya sigara varken paylaştığı fotoğraf veya videolar, takipçileri için özellikle de fenomen kişiyi kendisine rol model olarak gören genç bireyler için kötü örnek oluşturabilir.

  • Sosyal medya, insanları asosyalleştirebilir. Sosyal medya, her ne kadar isminde sosyal kavramını barındırmış olsa da kullanıcılarını asosyal olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Kendisini sosyal medyaya kaptıran insanlar dışarıyla bağlantısını neredeyse tamamen keserek zamanla dokunma, hissetme, tat alma, iletişim kurma, empati kurma gibi duygulardan mahrum kalma aşamasına gelir.

Yapılan araştırmalara göre sosyal medyayı bağımlılık derecesinde kullanan insanlar, sosyal medyada kurdukları iletişimdeki başarıyı gerçek hayatlarındaki iletişimlerinde gösterememektedirler. Sosyal medyayı aşırı şekilde kullanmak insanların gerçek dünyada iletişim zorluğu çekmesine de sebep olabilmektedir.

  • Sosyal medya, aile bağlarını zayıflatabilir. Her gün televizyon programlarında gördüğümüz aile dramlarının artık başlıca sebebi sosyal medya olmaktadır. İnsanların, aile ortamında bulamadığını düşündüğü mutluluğu sosyal medya üzerinden başka insanlarda araması sonucu aile içerisinde maalesef oldukça olumsuz olaylar (ihanet, aldatma, evi terk etme, boşanma, eş cinayeti,) yaşanabilmektedir.

Sonuç Olarak:

Sosyal medya, her ne kadar kendi başına olumlu veya olumsuz bir anlam ifade etmemiş olsa da insanların kullanım alanına göre faydalı veya zararlı olarak sınıflandırılabilir. Sosyal medyanın, doğru kullanıldığı takdirde insan hayatını kolaylaştırdığı inkâr edilemez bir gerçektir. Fakat kişinin, sosyal medyanın, kendisini yakın çevresinden ve gerçek dünyadan soyutladığını hissettiği an sosyal medyayı kullanmayı bırakması, bırakamıyorsa bile en azından sosyal medyada geçirdiği süreyi azaltmak için çaba göstermesi yapacağı en olumlu davranışlardan biri olacaktır.

Unutmayın teknoloji var oldukça sosyal medya da var olacaktır. Ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte sosyal medyanın da ömrünün sizin, sevdiklerinizin ve çevrenizin ömründen daha uzun olacağı da aşikardır. Bu yüzden hayatımızı; sosyal medyaya tamamen bağımlı halde yaşamak yerine sosyal medyayı ölçüsünde kullanarak ve ailemize, sevdiklerimize ve çevremize zaman harcayarak değerlendirmek en doğrusu olacaktır.