Alzheimer Hastalığı Sebepleri, Belirtileri, Aşamaları ve Tedavisi

Alzheimer hasta olan kişide ki zorluğu kadar yakınları için de oldukça zor bir süreçtir. Bu yazımızda bu hastalıkla alakalı bilgilere ulaşabilirsiniz.


Alzheimer Hastalığı Sebepleri, Belirtileri, Aşamaları ve Tedavisi

Alzheimer Hastalığının Sebepleri Nelerdir?

Beyinde anormal beta-amiloid protein birikmesinin neden olduğu demansın ve Alzheimer hastalığının kesin nedeni hâlâ bilinmemektedir. Alzheimer hastalığının nedenleri arasında sayılabilecek durumlar şunlardır:

  • Yaş,

  • Damar hastalığı,

  • Geçmiş travma,

  • Ailede Alzheimer hastalığı öyküsü,

  • Geçmiş depresyon,

  • Düşük eğitim düzeyi,

  • Uyku bozuklukları,

  • Fiziksel hareketsizlik,

  • Obezite,

  • Yetersizlik ve dengesiz beslenme,

  • Sigara ve tütün kullanımı.

Alzheimer Hastalığının Tanısı Nasıl Konmaktadır?

Alzheimer hastalığının teşhisi için doktora başvurulduğunda hasta ve ailesi hakkında bilgi alınır ve kişinin nörolojik muayenesi yapılır. Nörolojik muayeneden sonra doktor gerekli görürse nörokognitif test, MR, CT, PET gibi röntgen görüntüleri ve spesifik hormon, vitamin ve gerekli diğer değerlerin test edilmesini ister. Testten sonra kişi yeniden değerlendirilebilir ve bazı durumlarda tanıyı netleştirmek için genetik testler yapılabilir. Alzheimer hastalığı, tüm sonuçlardan sonra ve özellikle hastalığın seyri temelinde teşhis edilir.

Alzheimer Hastalığının Semptomları Nelerdir?

Alzheimer hastalığının bir belirtisi olan unutkanlık, hastalığın erken evrelerinde orta düzeyde kabul edilir, ancak zamanla muhabbet etmek gibi basit davranışları bile yapamaz hale gelir. Hastalık, hastaların yaşam kalitesini düşürmekte, yaşamlarını ve onlara bakan kişilerin yaşamlarını olumsuz etkilemektedir. Alzheimer hastalığının belirtileri hastalığın erken, orta ve geç evrelerinde değişiklik gösterir ve belirtiler aşağıdaki gibidir:

1) Alzheimer Hastalığının Erken Semptomları

Alzheimer hastalığının erken evre belirtileri; kafa karışıklığı, bir şeyleri unutmak, bir şeyleri veya kişilerin isimlerini hatırlayamamak, kararlılık eksikliği, sürekli aynı şeyden bahsetmek, endişeli hissetmek ve agresif davranışlar sergilemektir.

2) Orta Evre Alzheimer Hastalığı Semptomları

Hastalığın ilk evre sonrasındaki aşama olarak bilinir. Heyecan ve öfke atakları, halüsinasyon görme, aile ve arkadaşlar hakkında şüphe etmek, konuşma da oluşan sorunlar, saldırgan davranışlar, yabancı ortamlara uyum sağlayamama, olayları reddetme, hafızada olmayan olaylar, takıntılı hareketler, zaman algısında karışıklık ve depresyon orta evre Alzheimer hastalığı belirtileri arasındadır.

3) Geç Evre Alzheimer Hastalığının Semptomları

Geç evre Alzheimer hastalığının belirtileri aynı zamanda hastalığın son evreleridir. Konuşma bozukluğu, kısa ve uzun süreli hafıza sorunları, yeme güçlüğü, kilo kaybı, idrar kaçırma ve kendi başına hareket edememe durumları hastalığın ilerlemiş evrelerinde kendini gösterir.

Alzheimer Hastalığının Aşamaları Nelerdir?

Alzheimer hastalığının aşamaları bulunmakta olup evreler şu şekildedir:

1) Preklinik Evre: 

Bu aşamaya preklinik denilmekte olup bu tablo uzun zaman devam edebilir. Erken evre öncesi aşamadır ve hastanın durumu farketmediği aslında bu hastalık için doktora gitmediği bir aşamadı. Alzheimer hastalığının erken evre teşhisinin konulmasında gerekli semptomlarında gözükmediği aşamadır.

2) Erken Evre:

Bu evre semptomları ise hafif unutkanlıkla kendini gösterir. Bu genellikle yaşla ilgili hafif bir amnezi olarak ortaya çıkabilir ve konsantre olma yeteneği ile ilgili bir sorun yaşanabilir. Bu aşamada hasta aynı soruları devamlı tekrarlar, soyut düşünmekte zorlanır, sebepsiz yere hüsrana uğrar, bazen aşırı uyuşukluk hisseder, cümlenin bir bölümünde kekeler, isimleri hatırlar. Hastalar bu aşamada hafıza sorunlarının farkına varabilir ve hastanın çevresindeki insanlar da bu rahatsızlıkların farkında olabilir. Bununla birlikte, bu semptomlar genellikle yorgunluk ve uykusuzluğun nedeni olarak gösterilmektedir.

3) Orta Evre:

Bu aşama uzun yıllar sürebilir ve erken evre belirtilerine ek olarak, insanların toplumdaki kurallara uymama, olayları, davranışları, okumaları, yazmaları hatırlamaları giderek zorlaşır. Konuşma güçlüğü, heyecanlı ruh halleri, ara sıra öfke patlamaları, başlangıçta rahat olan şeyleri kullanmada zorluk, yeni şeyler öğrenmede büyük sorunlar, planlamada sorunlar, karmaşık etkinliklerden rahatsızlık yaşarlar. Bu hastalar için adres ve telefon numaraları, hastanın her zaman yanında taşıyabileceği şekilde planlanmalıdır. Ayrıca hastalık ilerledikçe bazı kişiler adını unutabilir, eş veya çocuğunun adını unutabilir, sık sık ağlayabilir, saatlerce oturur ya da uzanırlar. Doğru kıyafet seçimi, giyinme, diş fırçalama gibi günlük aktiviteler sırasında kişilik değişiklikleri de olabilir. Karamsarlık ve yoksunluk belirtileri ortaya çıkabilirken, halüsinasyonlar ve sanrılar da ortaya çıkabilir. Alzheimer hastalarının çoğunda ise uyku problemi gözükebilir. Bazı hastalar çok sık uyurken, bazı hastalar da ise uzun süre uykusuzluk gözlemlenir.

4) Geç Evre:

Alzheimer hastalığı olan kişiler bu aşamada yürüme, oturma, banyo yapma ve yemek yeme gibi birçok fiziksel yeteneğini kaybeder. İdrara çıkma ve dışkılama kontrolünü kaybedebilir, belirli kelimeleri veya cümleleri doğru telaffuz edemez, çoğu aktivitede yardıma ihtiyaç duyar ve son aşamada hasta yatağa bağımlı kalabilir. Bu nedenle enfeksiyon kapma riski artarken özellikle zatürreye yakalanma riski oldukça artar.

Alzheimer Hastalığını Yakalanmamak İçin Neler Yapılabilir?

Alzheimer hastalığını engellemek için çeşitli önlemler alınabilir. Erken yaşlardan itibaren düzenli beslenir, aşırı alkol alımından kaçınır, şeker ve kolesterol seviyelerini kontrol eder, sigarayı bırakır, düzenli egzersiz yapar ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürülürse Alzheimer hastalığına yakalanmak geciktirilebilir.

Alzheimer Hastasına Davranış Biçimi Nasıl Olmalıdır?

Alzheimer hastasına, davranışları ve içinde bulundukları koşullar nedeniyle birçok zor durumla karşı karşıya kalabilirler. Bu süre zarfında, en hassas ve savunmasız hastalara ulaşmak her zamankinden daha önemlidir. Önce hasta yakınları anlayış göstermelidir. Alzheimer hastasına bakan kişi, hastayı daha iyi anlayabilir ve hastayla empati iletişim kurmanın yollarını geliştirebilirse, bir yaşam standardına ulaşmak daha kolay olacaktır. Ancak hastalar, söylenenleri anlamakta zorlanabilecekleri için sabırlı olunmalı ve olayı farklı şekillerde anlatmanın yolları aranmalıdır. Hastanın yanlış hatırladığı ve bu konuda ısrarcı olabileceği unutulmamalıdır. Hastayla tartışmamalı veya ona kızılmamalıdır. Hastanın ilacı düzenli olarak aldığından emin olmak önemlidir. Hastanın tehlikeli olabilecek işler yapmasına izin verilmemesi önemlidir. Konuşurken başka bir konuya geçmemeli aynı konudan bahsedilmelidir. Konunun bütünlüğünü korumak, anlamayı kolaylaştırırken aynı zamanda kısa ve tane tane cümleler söylenmelidir. Bu tavsiyelere uymak hastanın yaşam tarzını daha sağlıklı hale getirecektir.

Alzheimer Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Alzheimer hastalığının tedavisine yönelik araştırmalar devam ediyor olsa da henüz Alzheimer hastalığının kesin tedavisi yoktur. Bununla birlikte, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve mevcut durumu hafifletmek için birtakım tedaviler vardır. Bireysel tedavi genellikle gelecekte gözden geçirilecek olan ilacın düşük dozda kullanılması ve gerektiğinde ilacın dozunun artırılması ile başlar. En yaygın nörolojik rahatsızlıklardan biri olan Alzheimer hastalığı, genellikle 60 yaşından sonra ortaya çıkan ve bazen geriatrik hastalık olarak adlandırılan ilerleyici bir hastalık olan bir demans türüdür. Alzheimer hastalığına beyinde protein birikmesi neden olur ve beyindeki sinir hücresi dokusunda beta-amiloid protein birikimi zamanla artar. Protein oluştuğunda, beyindeki sinir hücreleri arasındaki bağlantı bozulur. İlişkisiz nöronlar ölmeye başlar ve kişinin zihinsel işlevini olumsuz etkiler.